Serie A sạch bóng ở Champions League: Bóng đá Italy đối mặt khủng hoảng

Những thất bại ê chề của các đại diện Serie A tại Champions League mùa này đã gióng lên hồi chuông báo động về vị thế của bóng đá Italy trên bản đồ châu Âu. Lần thứ tư trong sáu mùa giải gần đây, không có bất kỳ CLB Italy nào góp mặt ở tứ kết giải đấu danh giá nhất lục địa già.

Thảm họa bắt đầu từ vòng bảng khi Napoli, nhà đương kim vô địch Serie A, bị loại sớm. Đến vòng play-off, Juventus và Inter lần lượt gục ngã trước Galatasaray (tổng tỷ số 5-7) và Bodo/Glimt (tổng tỷ số 2-5). Atalanta, niềm hy vọng cuối cùng, chịu thất bại 1-10 trước Bayern Munich ở vòng 1/8.

Hệ số UEFA của Serie A tiếp tục lao dốc, tụt xuống vị trí thứ năm, đứng sau cả Bồ Đào Nha. Điều này đồng nghĩa với việc các CLB Italy chỉ còn bốn suất dự Champions League mùa tới. Sau lượt trận tháng 3 tại Europa League và Conference League, chỉ Bologna và Fiorentina còn đại diện Italy ở tứ kết.

### Lời cảnh tỉnh từ những người trong cuộc

HLV Raffaele Palladino của Atalanta không giấu nỗi thất vọng: “So với các ông lớn châu Âu, chúng ta đang tụt hậu. Trên sân, bạn sẽ thấy Bayern đá nhanh đến mức nào. Họ sở hữu những động cơ hoàn toàn khác biệt”.

Theo Palladino, nguyên nhân sâu xa nằm ở hệ thống đào tạo trẻ. “Bóng đá Italy cần chú trọng hơn vào kỹ thuật cá nhân và tư duy xử lý. Chúng ta như đang chơi một môn thể thao khác khi đối đầu các ông lớn ở Champions League”, ông nhấn mạnh.

Nhà cầm quân huyền thoại Fabio Capello từng chỉ trích: “Ở các trường học bóng đá Italy, người ta chỉ dạy chiến thuật mà bỏ quên kỹ thuật. Tại Tây Ban Nha, họ hiểu rằng kỹ thuật mới là yếu tố quyết định”.

### Thực trạng đáng báo động

Thống kê cho thấy 68% cầu thủ thi đấu tại Serie A mùa 2024-2025 là người nước ngoài. Đáng chú ý, Como của HLV Cesc Fabregas đứng cuối bảng về số phút ra sân của cầu thủ Italy. Cả đội chỉ có hai cầu thủ nội địa, trong đó hậu vệ Edoardo Goldaniga chỉ được đá đúng một phút.

Fabregas giải thích ông không dùng cầu thủ Italy vì không tìm được nhân tài đủ khả năng đáp ứng lối chơi kiểm soát bóng. Cách tiếp cận này đã giúp Como vững chắc trong top 4 Serie A.

Tiền vệ Nemanja Matic của Sassuolo nhận định: “Các bạn vẫn đang giậm chân tại chỗ như thập niên 1990. Các lò đào tạo trẻ ở Anh và Pháp dạy cầu thủ cách rê dắt, phát triển kỹ thuật và khuyến khích sáng tạo”.

### Khoảng cách tài chính ngày càng lớn

Vấn đề tài chính là rào cản không thể phủ nhận. Báo cáo của Deloitte mùa 2023-2024 cho thấy doanh thu trung bình của mỗi CLB Serie A chỉ đạt 168 triệu USD, thấp hơn nhiều so với 218 triệu USD của La Liga và 244 triệu USD của Bundesliga. Ngoại hạng Anh vượt trội với 426 triệu USD mỗi CLB.

Inter là đại diện Italy có thứ hạng cao nhất về doanh thu (thứ 11 châu Âu), trong khi AC Milan và Juventus lần lượt xếp thứ 15 và 16. Đáng chú ý, dù chi tiêu chuyển nhượng giai đoạn 2015-2024 lên tới 12,55 tỷ USD (chỉ sau Ngoại hạng Anh), Serie A không đạt được hiệu quả tương xứng.

Hạ tầng sân bãi cũng là điểm yếu chí mạng. Chỉ Juventus và Atalanta sở hữu sân riêng, trong khi các dự án sân mới tại Milan và Rome bị đình trệ nhiều năm.

### Lối mòn chiến thuật kìm hãm sự phát triển

Việc lạm dụng chiến thuật phòng ngự đã khiến bóng đá Italy thiếu đi cường độ cần thiết. Theo thống kê của Transfermarkt, tỷ lệ phút thi đấu của cầu thủ U21 tại Serie A chỉ đạt 8,2%, xếp thứ 18 trong top 20 giải đấu hàng đầu UEFA.

Từ giai đoạn 1997-2007, giải thưởng Cầu thủ trẻ hay nhất Serie A hoàn toàn thuộc về các cầu thủ Italy với những cái tên như Francesco Totti và Alessandro Nesta. Tuy nhiên, sáu năm gần đây, 5 trong số 6 người chiến thắng là cầu thủ nước ngoài.

### Ánh sáng cuối đường hầm

Dù bức tranh ảm đạm, bóng đá Italy vẫn có những điểm sáng. Trong 5 năm qua, ĐTQG Italy vô địch Euro 2020, các đội tuyển trẻ cũng giành chức vô địch U17 và U19 châu Âu, cùng vị trí á quân World Cup U20.

Tại đấu trường quốc nội, sự trỗi dậy của Bologna với chức vô địch Cup Italy đầu tiên sau 51 năm, cùng cuộc đua của Como, giúp Serie A trở thành một trong những giải đấu kịch tính nhất châu Âu với bốn nhà vô địch khác nhau trong sáu năm.

So với 15 năm trước, khi đội xếp thứ ba Serie A chỉ được dự play-off Champions League và khán giả tới sân thấp hơn trung bình 7.000 người mỗi trận, hiện tại vẫn là bước tiến đáng kể.

Như Marca nhận định: “Bóng đá Italy có lẽ sẽ không bao giờ quay về thời kỳ hoàng kim thống trị thế giới. Nhưng hy vọng vẫn luôn còn đó”.